1. Гурван хэв шинжийн хүн суралцах дараалалд эрхэм зарлиг бүхэлдээ багтдаг.
Ялгуулсан Будда эхлээд гэгээрэх тэмүүлэл хөгжүүлж, улмаар буян болоод билэг оюуны чуулбарыг цогцлуулан, эцэст нь төгс гэгээрэлд хүрсэн юм. Энэ бүхнийг гагцхүү амьтан бүхэнд  туслах гэж хийжээ. Ялгуулсан Буддагийн сургаал номлол нь амьтны зорилгыг хангахад чиглэсэн байдаг. Амьтанд ойрын зорилго буюу хойд насандаа хүн ба тэнгэрийн төрөл олох, хэтийн буюу үхэж, төрөх орчлоос ангижрах хоёр зорилго бий. Сайн төрөл олоход зориулагдсан номлол мөн түүнд хамаарах бусад сургаал нь бүхэлдээ эхлэн гэгээрэгчийн ерөнхий ба нийтлэг номын хүрээнд багтдаг. Энэ насны амьжиргаа хөөцөлддөггүй, дараа төрөлдөө төгс сайн төрөл олохын төлөө бүхнээ зориулан, хамаг үйл ажлаа түүнд чиглүүлж буй нэгнийг онцгой эхлэн гэгээрэгч гэнэ. Гэгээрлийн замыг гэрэлтүүлэгч номд:

Ахуй энэ орчлонгийн жаргалд
Аль бүхнээ зориулан байж
Амиа хичээн зүтгэж байвал
Анхлан гэгээрэгч тэр болно.
хэмээсэн билээ.

Харин хэтийн зорилго нь үхэх, төрөх орчлоос ангижрах төдий нирваан болон төгс гэгээрэх нирваан гэсэн хоёр зүйл байдаг. Шарвага, брадига нарт зориулсан Буддагийн номлол болоод түүнд хамаарах бүх сургаал нь улам гэгээрэгчийн ерөнхий болон нийтлэг номын хүрээнд хамаарна. Оршихуйн бүр орчлоос залхан, энэ хүлээснээс ангижран зөвхөн өөрийн зорилгыг биелүүлэхээр тэмүүлж буй хүн улам гэгээрэгч мөн. Түүний баримтлах сургаал нь гурван заавар журам юм. Гэгээрлийн замыг гэрэлтүүлэгч-д:
Амьдын  цэнгэлээс нүүр буруулж
Алдаа гэмийг засралаар гээж
Ариун нирвааныг зорьсон бол
Асуултгүй тэр улам гэгээрэгч.

Адишагийн Хураангуй журмын зул номд ингэж өгүүлсэн байдаг:

Төгс чанар ба тантрын сургаалд
Төгөлдөр суралцаж гэгээрэлд хүрдгийг
Түрүүлж бидэнд Будда сургасан
Түүнийг нь би давтаж бичлээ.

Дээр өгүүлснээр төгс нирваанд хүрэх хоёр арга зам бий.
Тэдгээр нь Нууц тарнийн ба Төгс чанарын хөлгөн юм. Энэ хоёр төгс гэгээрэгчийн  сургаал номлолын хүрээнд багтана. Агуу энэрэлдээ хөтлөгдөн бусдын төлөө зүтгэж, амьтан бүхнийг зовлонгоос салгахын тулд төгс гэгээрлийн төвшинд хүрэх зорилготой. Улмаар зургаан төгс чанар, нууц тарнийн эхлэл, төгсгөлийн хоёр шатанд суралцаж байвал төгс гэгээрэгч болдог.
Гэгээрлийн замыг гэрэлтүүлэгч-д:

Өөрийн зовлонгоор жишиг болгоод
Өрөөл бусдыг зовлонгоос нь гэтэлгэх
Үнэн гэгээн эрмэлзэл байвал
Үнэхээр төгс гэгээрэгч тэр хэмээн сургасан.

Төгс гэгээрэлд хүрэх арга нь төгс чанар болон тарнийн хөлгөн хоёр гэдгийг хэлсэн. Харин хэрхэн суралцах талаар хожим өгүүлнэ.
Дээр дурьдсан гурван хэв шинжийн хүний тодорхойлолт Ашид буулган хураангуйлсан судар-тай тохирдог. Тэнд:

Гурван төвшний гэгээрэлд зоригч байдаг. Арван буруу үйл хийхгүй гэж хуврагийн сахил аваагүй боловч өндөр ёс суртахуунтай хэсэг бий. Мөн шарвагагийн ёс зүйг чин үнэнчээр баримтлагч бий. Бас бодисадвагийн ёс зүйг сэвтээлгүй дагагч ч бий. Эдний нэгдэх нь эхлэн гэгээрэгч, удаах нь улам гэгээрэгч, сүүлийнх нь төгс гэгээрэгч юм.
гэж айлдсан байдаг.

Хүмүүсийг санаа зорилгоор нь гурван төвшинд хувааж болно. Васубандхугийн Абхидхармакошагийн тайлбар-ын тодорхойлолт Гэгээрлийн замыг гэрэлтүүлэгч-тэй тохирдог. Эхлэн гэгээрэгчийг голчлон энэ насны амьжиргаа хөөсөн ба хойд насаа эрхэмлэсэн гэж хоёр ангилдаг. Гэхдээ сайн төрөл олохыг эрхэмлэдэг учир энд хойд насаа эрхэмлэгчийг нь авч үзнэ.

2. Шавийг гурван төвшинд хуваан үе шаттай сургахын учир
Энэ нь хоёр хэсэгтэй:

а. Шавийг гурван төвшинд хуваан сургах хэрэгцээ шаардлага
б. Шавийг үе шаттай сургах шалтгаан

а. Шавийг гурван төвшинд хуваан сургах хэрэгцээ шаардлага
Сургаалыг хүний санаа зорилгын гурван төвшинд зохицуулан номлодог. Гэхдээ дээд төвшний сургаалд нөгөө хоёр нь багтана. Эхлэн гэгээрэгч, улам гэгээрэгчийн сургаал бол Их хөлгөний зам мөрийн нэгээхэн хэсэг юм. Ашвагхошагийн Гэгээрэх тэмүүлэл хөгжүүлэхүй номд:

Амь тасалж, худлаа ярихгүй,
Амьтны юмыг хулгайлж зөөхгүй,
Өгөөмөр зан, уужуу сэтгэл
Өгсөх төрөлтний зан суртаал.

Орчлонг таньж зовлонгоос уйдаж,
Онцгойрч гэгээрэх сургаалыг бясалгаж,
Үйлийн үр, сэтгэлийн гэмээс салах нь
Үнэнхүү нирваанд хүргэх сургаал.

Энэ бүхнийг өөрийн болгож,
Энэ биенийхээ сургаал болговол
Эгнэгт ямагт хүлэг чинь болж
Эрх чөлөө рүү хүргэх болно оо.

Аливаа ертөнцийн хоосныг ухааруулж
Амьтныг энэрэх сэтгэл үерлүүлэх
Ариун Буддагийн арга замууд нь
Агуу нирваанд хүргэх замнал аа.
хэмээсэн билээ.

Тиймээс орчлонгийн жаргал төдийхөнд тэмүүлсэн эхлэн гэгээрэгч эсвэл өөрөө л орчлонгийн хүлээснээс ангижрах гэсэн улам гэгээрэгчийн сургаалаар хөтлөнө гэсэн үг биш. Дээрх хоёртой зохицсон нийтлэг зарим сургаалыг төгс гэгээрэгчийн өмнөх шат болгон судалдаг. Энэ бол төгс гэгээрэгчийн сургаал судлах зам мөрийн нэгээхэн хэсэг болохыг одоо үзүүлнэ.
Өмнөх бүлэгт үзсэн завшаан, боломж бүрдсэн хүн заяаны хэргийг бүтээхийн тулд тийм хүсэл эрмэлзэл төрүүлэх  хэрэгтэй. Энэ тухай Төв үзлийн мөн чанар-т:

Үерийн хөөс, өвсний ус шиг
Үзэгдээд алдагдах энэ биеийг
Үлэмж тусаар бусдад зориулбал
Үнэхээр дээдийн гавъяа болно оо.

Өндөр заяат энэрэгч суутнууд
Өвдөж хөгшрөх өөрийн биеийг
Өнөр олныг өөд татах
Өнийн их үйлсэд зольдог билээ.

Золгүй найман заяанаас холдсон
Золтой гэгээрлийн зулыг харсан
Энэ төрлөө суутнуудын жишгээр
Эрх чөлөөний замнал болго оо.
хэмээн айлдсан юмаа.

Энэ дагуу “Миний амь усны хөөс, өвсний шүүдэр шиг хэврэг. Өвчний үүр болон өвдөж, өтөлж зовно. Тиймээс энэ насаа өдөр шөнөгүй төгс гэгээрэгчийн сургаалыг судлан өнгөрөөе. Тэгвэл сая утга учиртай болно” хэмээн бодож Их хөлгөнд суралцах хэрэгтэй.
Асуулт: Тэгвэл эхнээсээ л төгс гэгээрэгчийн сургаалыг судалж болох юм байна. Заавал эхлэн гэгээрэгч, улам гэгээрэгчийн зам мөрөөр явах ямар хэрэг байгаа юм бэ
Хариулт: Эхлэн гэгээрэгч, улам гэгээрэгчийн буюу тэр хоёртой нийтлэг зам мөр бол төгс гэгээрэгчийн сургаал судлах бэлтгэл хэсэг юм. Харин одоо энэ тухай тодорхой тайлбарлана.

б. Шавийг үе шаттай сургах шалтгаан
Нэг шавийг гурван төвшинд аажим ахиулан сургахын шалтгаан болон зайлшгүй шаардлагыг доор тайлбарлана.

. Шалтгаан
Их хөлгөнтөн болох үүд нь төгс гэгээрэлд хүрэх тэмүүлэл” бодь сэтгэл” юм. Гэгээрэх тэмүүллийн тухай Бодисадвагийн замнал-д:

Гэгээрэх тэмүүлэл төрсөн мөчөөс
Гэрэлд гарахаар тэмүүлсэн хормоос
Амьдралын дөнгөнд хоригдсон болгон
Аврагч Буддагийн хөвгүүн болдог оо.
гэсэн байдаг билээ.

“Буддагийн хөвгүүн” эсвэл “Бодисадва” хэмээх нэрийг хүртсэн цагт Их хөлгөнтөн болно. Харин гэгээрэх тэмүүлэл нь сарнивал Их хөлгөнөөс хасагдана.
Тиймээс их хөлгөнтөн болъё гэвэл гэгээрэх тэмүүлэл хөгжүүлэхийг зүйл бүрээр хичээ. Эхлээд ач холбогдлыг нь бясалга. Тэгвэл сэтгэлийн гүнд хүсэл эрмэлзэл ундарна. Мөн долоон үет зан үйлийг аврал эрхтэй хамтад нь хийх хэрэгтэй. Энэ бол гэгээрэх тэмүүлэл хөгжүүлэх дарааллыг тайлбарласан Бодисадвагийн замнал, хураангуй заавар журам зэрэг гайхамшигт зохиолуудбн заавар юм.
Дээр дурьдсан ач холбогдол нь ойрын ба хэтийн хоёр шинж чанартай байдаг. Ойрынх нь муу заяанаас салах, сайн заяанд төрөх хоёр зорилго агуулдаг. Гэгээрэх тэмүүлэл төрснөөр урьд төрөлд хуримтлагдсан муу заяаны шалтгаан арилахаас гадна цаашдаа нэмэгдэхгүй. Мөн өмнө нь хуримтлуулсан сайн заяаны шалтгаан улам арвиждаг. Шинээр үйлдэж буй үйлүүд гэгээрэх тэмүүллээр сүлэгдэх тул хэзээ ч дундаршгүй болдог. Ер нь зовлонгоос ангижирсан нирваан, төгс гэгээрэлд хүрэх хэтийн зорилго гэгээрэх тэмүүлэлд суурилсан цагт хялбархан бүтнэ.
Ойрын ба хэтийн зорилгод хүрэх гэсэн жинхэнэ хүсэл эрмэлзэл тэр бүр байдаггүй. “Би гэгээрэх тэмүүлэл хөгжүүлнэ” гэж ярьж байлаа ч хоосон үг байх нь элбэг. Тиймээс өөрийгөө үргэлж шинжиж бай. Эхлээд сайн төрөл, нирваан хоёрт хүрэх хүсэлтэй болох нь зүйтэй.
Сайн төрөл, нирвааны ач тусыг хүссэн эрмэлзэл бий болгохын тулд эхлэн гэгээрэгч, улам гэгээрэгчийн нийтлэг сургаалаас судлана. Дээрх хоёр зүйлийг зорилго болгож, тэр үр дүнд хүрэх хүслээ хөгжөөх нь чухал. Үүний тулд гэгээрэх  тэмүүллийн үндэс болох агуу хайр, энэрлийг хөгжүүлэх учиртай.
Харин юуны түрүүнд өөрөө энэ орчлонд өчүүхэн ч жаргалгүй, зовж зүдэрч яваагаа бодно. Бүр биеийнхээ шар үс бостол энэ талаар бодох хэргэтэй. Тэгвэл үхэх төрөхийн орчилд эргэлдэн өчүүхэн ч жаргалгүй, зовлонд дарагдан зүдэрч яваа бусад амьтдыг өрөвдөн, шаналах сэтгэл төрдөг. Энэ тухай Бодисадвагийн замнал-д:

Өнөр ертөнцийн алив амьтанд
Өөрийгөө ядаж аврахын хүсэл
Төөрсөн зүүдэнд нь ч төрөөгүйсэн бол
Төрөлхтөнийг аврах гэж хаанаас бодох вэ
хэмээн тэмдэглэсэн билээ.

Тиймээс эхлэн гэгээрэгчийн  төвшинд өөрөө муу заяанд төрвөл зовно гэдгийг эргэцүүлэн боддог. Улам гэгээрэгчийн төвшинд сайн төрөл олсон ч амирлангуйн жаргал эдлэхгүй зовно гэдгийг эргэцүүлнэ. Ингээд садан төрөл болсон бусад амьтдыг өөртэйгөө зүйрлэн бясалгаж агуу хайр, энэрэл соёолуулна. Эндээс л гэгээрэх тэмүүлэл боловсордог. Тиймээс анхан ба дунд төвшний нийтлэг санаа зорилгыг судлах нь хуурмаггүй гэгээрэх тэмүүлэл хөгжүүлэх арга болохоос огт өөр зам мөрөөр явна гэсэн үг биш.
Эдгээр шатанд аврал эрж, үйлийн үрийн тухай бодож санадаг.Улмаар зөв дадал төлөвшүүлж, буруугаас сална. Энэ бүхэн гэгээрэх тэмүүлэл хөгжих хөрс болдог. Мөн гэгээрэх тэмүүлэл төлөвшүүлэх арга болдог долоон үет зан үйлээр өөрийгөө ариусгадаг. Тиймээс дээр өгүүлсэн бүхнийг гэгээрэх тэмүүлэл хөгжүүлэх арга гэж ойлгох нь зүйтэй.
Анхан болон дунд шатны сургаал, номлолууд нь энгүй гэгээрэх тэмүүлэл төлөвшүүлэх нэг арга гэдгийг багш сайтар ойлгуулж, шавь ч баттай мэдэх хэрэгтэй. Тэгэхгүй бол дээд төвшний номлол ба бусад номлолын уялдаа алдагдана. Дээд төвшний зам мөрд орох хүртэл гэгээрэх тэмүүллийн талаар цэгцтэй, зөв ойлголттой болохгүй бол гэгээрэх тэмүүлэл эзэмшихэд саад болно. Ингээд их хэрэг бүтэхгүй гэдгийг байнга санаж яваарай.
Доод, дунд төвшинд суралцах сургаалыг дээд төвшний зам мөрд суралцах үед заасан дагуу сайтар эзэмшин хуурмаггүй гэгээрэх тэмүүлэл өөртөө бий болго. Тэрхүү гэгээрэх тэмүүллээ тууштай болгохын тулд  урьдаар онцгой аврал эрэхийн  сацуу ерөөлийн зан үйлийг гүйцэтгэн гэгээрэх тэмүүллийн сургаалд хичээнгүйлэн суралцаарай. Дараа нь бодисадвагийн үйл хэрэг болох  зургаан төгс чанар, дөрвөн хураангуй зэрэгт суралцан эзэмшихийг хичээ. Чин сэтгэлээсээ энэ зам мөрөөр замнах хүсэл төрвөл гэгээрэх тэмүүлэл   эзэмших ариун сахил авах хэрэгтэй. Тэгээд сахилаа зөрчиж үндсэн алдаа гаргахгүйн төлөө амиараа дэнчин тавь. Их, бага ямар ч алдаа гаргахгүйг хичээ. Хэрвээ алдаа гаргавал урд бүлэгт өгүүлсэн ёсоор тухай бүрт нь засаж залруулна.

Цаашдаа зургаан төгс чанарт суралцана. Ялангуяа сэтгэлээ хүссэн зөв дадалдаа төвлөрүүлэх тайван  төлвийн мөн чанартай сэтгэл төвлөрүүлэх бясалгалд “онцгой танин мэдэхүйтэй болохын тулд тайван төлөвт суралцдаг” гэсэн нь жишээ болгосон л хэрэг шүү. Бусад зорилгоор, жишээ нь үлэмж үзэлд хүрэхэд мөн л тайван төлөвт суралцдаг гэж Адиша хэлсэн байдаг. Тиймээс үлэмж үзэлтэй болохын тулд тайван төлвийг эзэмших хэрэгтэй. Дараа нь Би-г баримтлах хоёр хэлбэрийн зэрэглээг арилгахын тулд гүн ухааны Би үгүй – хоосон чанарын үзлийг лавшруулан судална. Улмаар түүнийг зөв аргаар бясалган суралцаж оюун санааны хэмжээнд үлэмж үзлийг эзэмшидэг юм.
Тиймээс гэгээрлийн замыг гэрэлтүүлэгч-д гэгээрэх тэмүүллийн сахил сахих нь ёс зүйн заавар журам юм. Харин тайван төлөв ба үлэмж үзэл түүнд хамаарахгүй. Тайван төлөвт сэтгэлийн заавар журмаар хүрнэ. Үлэмж үзэлд билэг оюуны заавар журмаар хүрнэ гэсэн байдаг. Өөрөөр хэлбэл тайван төлвөөс өмнөх заавар журмууд арга барилд хамаарах бөгөөд зөв дадал цогцлуулах буюу харьцангуй үнэнд тулгуурласан сургаал юм. Энэ бол агуу үйл хэргийн нэг шат. Харин билэг оюуны онцгой гурван заавар журам нь оюун санаанд хамаарна. Билэг оюун цогцлуулах буюу туйлын үнэнд  тулгуурласан сургаал нь гүн үзэл санааны сургаалын нэгээхэн хэсэг билээ. Тиймээс энэ бүхний эрэмбэ дараалал, өвөрмөц онцлогийг нь мэддэг байх хэрэгтэй. Арга барилыг билэг оюунаар сүлэхгүй бол гэгээрэлд хүрэхгүй гэдгийг сайн тогтоож ав.
Энэ зарчмаар хүний сор болсон Буддагийн оюун санааны хөвгүүд эрхэм төгс чанарын далайгаар элин халин нисэж төгс гэгээрлийн төвшинд хүрдэг.Тэдний нэг жигүүр нь арга барилын хувийг агуулсан харьцангуй үнэн. Нөгөө нь бодит ахуйн мөн чанар буюу Би-г баримтлах хоёр хэлбэрийг үнэхээр ойлгосон туйлын үнэн байдаг. Хэрвээ сургаалын ганцхан талыг нь баримталбал өрөөсөн далавч нь хугарсан шувуу шиг огт нисэж чадахгүй. Энэ тухай Чандракиртигийн Төв үзэлд орохуй ном-д:

Харьцангуй хийгээд туйлын үнэний
Харьшгүй жигүүр дэлгэж дэвсээр
Хамаг амьтныг Будда дагуулаад
Хамаг төгсийн чинадад хүргэнэ ээ
гэж айлдсан байдаг.

Эхлээд судрын зам мөрөөр өөрийгөө хөгжүүлнэ. Дараа нь нууц тантрын зам мөрийг судлах нь гарцаагүй. Тантрын зам мөр төгс чанарын хоёр чуулбарыг хоромхон зуур цогцлуулдаг. Харин дээд төвшинд орох чадвар дутаж эсвэл дээд төвшний зам мөрөөр замнах сонирхол төрөхгүй байж болох юм. Тэгвэл тухайн судалж буй зам мөрөө гүнзгийрүүлэн үзээрэй.
Нууц тантрын хөлгөнд орохын тулд бүх хөлгөнд хичээн суралцах хэрэгтэй. Тэр дундаа нууц тантрын сургаал хамгаас чухал гэж үздэг.Тантрын ёсонд эхнээс нь багш шавийн барилдлагыг ёсчлон дагах болно. Мөн тухайн нэг зүйлд  өгсөн амлалт, авсан сахилаа амь шигээ сахин хамгаалах ёстой. Үндсэн алдаа гаргавал дахин тангараг тавьж болдог ч сайн чанар хөгжүүлэхэд хэцүү болж өөрийгөө баллана. Тиймээс үндсэн алдаа гаргахгүйг хичээх нь зүйтэй. Мөн энгийн алдаа гаргахаас ч цээрлэнэ. Алдаа гаргавал гэмээ наминчлан, ахин давталгүй арилгах хэрэгтэй. Ер нь тангараг, сахил  бол тантрын сургаалын суурь юм.
Дараа нь доод тантрын “тэмдэгт ёог” эсвэл  “үүсгэх шат” хэмээх дээд тантрын аль нэгэнд сайн заавар ашиглан суралц. Харин энэ бүхнийг эзэмшсэн хойноо доод тантрын “тэмдэггүй ёог” эсвэл дээд тантрын “төгсгөх шат”-ны аль тохироход нь суралцах хэрэгтэй.

Гэгээрлийн замыг гэрэлтүүлэгч-д сургаалд суралцах дэс дарааллыг ингэж тогтоосон байдаг. Бодь мөрийн зэрэг-т ч энэ маягаар хөтлөнө. Адиша өөрийн бусад зохиол бүтээлдээ мөн л ингэж туурвисан байдаг. Тэрээр Их хөлгөний сургаалыг эзэмших арга барилын хураангуй-даа:

Сэтгэлд багтамгүй оройн дээд
Сэхээрэл, гэгээрэлд хүрнэ гэвэл
Санаа сэтгэлээ баттай өгсөн
Сайн тэмүүлэл өөртөө үүсгэ.

Эртийн ерөөл, завшаан бүрэлдэж
Энэ биеийг эндээс оллоо
Эргээд хүн болоход бэрх тул
Эрхэм сургаалыг дагаснаар хожно.

Мөн:

Торонд суугаа хоригдол ялтан
Торхийх чөлөөг анаж олвоос
Толгой хандсан тэр л зүгтээ
Тонилж зугтах нь мэдээж билээ.

Амилдаг, үхдэг энэ орчлоос
Арилж мултрах чөлөө байхад
Анаж түүнийг алавхийн олооч
Алмайрч сааталгүй орчлонгоос сулраач.

Түүнчлэн:

Аврал үйлдэж, журмаа дээдэлж
Аливаад гэгээрэх тэмүүлэл гуйж
Ариун бодисадын санваарыг сахиж
Ашдын зургаан чанарыг мөрдөж
Алгуур,буцалтгүй, аль чадлаараа
Аажим дээшлэ, гэгээрлийн замаар.
Бас:

Арга барил, сэцэн ухааны үндэс нь болсон
Тайван төлөв, үлэмж үзэлд таарах ёогийг бясалга.
гэхчлэн сургадаг.

Мөн Сэтгэл төвлөрлийн бүлэг-тээ Адиша ийн өгүүлсэн нь буй:

Асрал энэрэлээс урган соёолсон
Агуу гэгээрэх тэмүүллээ торд          
Ахуйн цэнгэл, амьдын жаргалд
Авталгүй орхиод “баяртай” гэчих

Ачит багшаа бурхан Буддатай
Адил зэрэгт дээдлэн шүт ээ.
Авралын хур, сүсгийн эрдмийг
Адилхан чамд хүртээсэн шүү дээ.

Заасан номыг нь баттай мөрд
Замнал болгож янштал дага аа.
Замбуулингаас дээшилж бурханд нэвтрэх
Зам мөр чинь тэр болно оо.

Оюун, махбодиороо давхар андгайлж
Оюут багшийнхаа зааснаар гэгээрч
Бие, хэл, сэтгэлээрээ ариудвал
Билэгийн сав-оюунтан тэр шүү.

Бясалган гэгээрэх шат бүхэндээ
Баримттай төрөх төгс чанаруудыг
Эрдэмд цогцлоон төгөлдөр болго
Энэ бол тарнийн журам ёс.

- Хэрэгцээ
Асуулт:  Анхдагч , дунд төвшний сургаал номлол бол төгс гэгээрэгчийн бэлтгэл, дээд төвшний сургаалын нэг хэсэг юм байна. Тэгэхээр заавал эхлэн гэгээрэгч, улам гэгээрэгч буюу нийтлэг гэсэн тодорхойлолт юунд хэрэгтэй юм бэ.
Хариулт: Гурван төвшинд ялган сургах хоёр том хэрэгцээ бий. 1. Анхдагч, дунд төвшний хэмжээнд өөрийгөө хөгжүүлээгүй атлаа дээд төвшинд хүрсэн гэж боддог хийрхлийг дарна. Мөн төгс гэгээрэгч, улам гэгээрэгч, эхлэн гэгээрэгчийн оюуны чадал чансааны хувьд ч ихээхэн тустай байдаг. Тиймээс зааж буй багш дээд төвшний өндөр язгуур ба нирвааны үзэл санааг заалаа гээд буруудахгүй. Харин сайн чанарууд хөгжинө.
Багахан санаа зорилготой нэгэн дээд төвшнөөс эхлэн судалсан ч дээд төвшний санаа зорилго төлөвшихгүй. Доод төвшинг алгассан учир алинд ч үгүй хоцорно. Дээд төвшний санаа бодолд ойр хүнд нийтлэг сургаал заахад өмнө байсан чанарууд нь сэргэдэг. Урьд нь хөгжөөгүй байсан зарим чанар хурдан төлөвшинө. Ингэж өсөн нэмэгддэг. Улмаар бүр дээд төвшинд хөтлөн оруулж болдог учир өөрийн төвшнөөсөө буурахгүй.
2.Ухааных нь хэр хэмжээгээр шат дараатай хөгжүүлэх хэрэгцээний тухай Дхаранийг эзэмшигчийн асуултанд сударт тодорхой өгүүлдэг. Тэнд эрдэнэсийн чулууг, чулуу өнгөлөгч ямар дарааллаар өнгөлж засан гоёл чимэглэл болгодогтой жишин тодорхой тайлбарласан нь бий. Гэхдээ хэт нуршихгүйн үүднээс орхиё. Хутагт Нагаржуна сайн төрөл ба нирвааныг эрхэмлэх үзлийг дэс дараатай судлах тухай ийн өгүүлжээ.

Эхлээд төрлөө ахиулахад суралц
Эрх чөлөөнд дараа нь эрмэлз
Энэ мэтийн эрэмбээр явбал
Эрхбиш гэгээрэлд зөвөөр хүрнэ.

Хутагт Асанга шат дараатай суралцах тухай өгүүлэхдээ:

Бодисадва нар сайн чанарыг эрэмбэ дараатай хөгжүүлэхийг чухалчилдаг. Тэд оюуныг чадвар багатай нэгэнд эхэндээ хялбар номлол заадаг. Хялбархан заавар журмаар хөтөлдөг. Тэгээд оюуны чадвар нь дунд төвшинд хүрвэл тэр хэрийн номлол заана. Мөн дунд зэргийн заавар журмаар удирдан чиглүүлж дээд төвшинд хүргэдэг.Хэрвээ оюуны чадвар нь нэмэгдсэн гэж үзвэл гүнзгий номлол зааж эхлэдэг. Мөн нарийн заавар журмаар удирдан чиглүүлж дээд төвшинд хүргэдэг юм. Ингэж аажмаар амьтанд тусалдаг.

Мөн хутагт Аръяадэва Хураангуй сургаалын зул зохиолдоо эхлээд төгс чанарын сургаалыг өөрийн болгож байж тантрын сургаалыг судлах дараалалтайг нотлон өгүүлсэн байдаг. Түүнийгээ товчхон байдлаар ийн өгүүлжээ:

Эхэлж сүжиг төрөхөөс эхлээд
Эрэмбэ дараагаар өөдөө өгсөж
Гишгүүр  дамжих мэт ахин ахисаар
Гэгээрэлд хүрэхийг Будда айлдсан.

Мөн түүний Дөрвөн зуут-д зам мөрийн дарааллыг тодорхой тайлбарладаг:

Өөтэй буруу дадлууд эхлээд
Өөрөөс чинь зайлж цэвэрших болно.
Өөрийгөө хайрлахын хүлээс дараа нь
Өвчдөө задран чөлөөтэй болно.

Хамгийн сүүлд буруу үзэл
Хаягдаж чамаас гээгдэнэ гэдгийг
Харж танивал ухаантан мөн
Харьцуулж мэдвэл эрдэмтэн мөн.

Түүнчлэн хутагт Майдар:

Будах бөсийг эхлээд угаах шиг
Будангуйгаас чөлөөлж өгөөмөр болгоод
Хомголзох сэтгэлийг нь ариун болгоод
Хоосон чанарыг сая бясалгуул гэх зэргээр айлдсан байдаг.

Энэ бадгийг ишлэл болгон Чандракирти зам мөрийн эрэмбэ дарааллыг гарцаагүй нотолсон юм. Дагаж мөрдөх үед зам мөрийн дараалал маш чухал тул энэ дэг жаягийг ягштал мэддэг байх хэрэгтэй.

Эх сурвалж: